රාජාලිය

 රාජාලිය විදිලියක් මෙන් පියඹා ආවාය. ඇය කෙලින්ම මුවා වූයේ ගල් මිනිසාගේ දැවන්ත ශරීරයටයි. රාජාලිය පසුපසින් වේගයෙන් ඇදී ආ කැට මුගුරක් ගල් මිනිසාගේ පිටේ වැදී නතර විය. "ආව්, ඒ මොකද්ද?" ඔහු විමසීය.

රාජාලිය ගල් මිනිසා සමග මිතුරු වූයේ දශකයකට පමණ පෙරාතුව මිස මෑතක නම් නොවේ. එකල රාජාලිය යන්තම් ළමා විය ඉක්මවූ නවයොවුන් කිරිල්ලියක වූවාය. රාජාලියක සතු තේජාන්විත භාවය මැනවින් ප්‍රකට කලද, අත්දැකීම් මඳකම නිසා ඇතැම් විට දඩයම්කාරිය වෙනුවට දඩයම බවට පත් වීමට ඇයට සිදු විය. 

ගල් මිනිසා දැවැන්ත ජීවියෙකි. ඔහු කිසිවකින් සැලෙන බවක් පෙනෙන්නේ නැත. හේ ඉක්මන් ගමණින් කිසිවක් නොකරයි. හැමදේකම වේගය ඔහු අභිමත පරිදි සිදු කරයි. ලොව පෙරලුණත් ඔහුට කමක් නැත. සඳු ගිලුණත්, මල් හැලුණත් ඔහුට වගක් නැත. ඔහුට ඇත්තේ ඔහුටම ආවේණික ජීවිතයකි.

මීදුම් භරිත උදයෙක තම ගමනී යෙදී සිටි ගල් මිනිසා දුටුවේ ඊතලයක වේගයෙන් පියඹා එන රාජාලියකි. ඊට පසුපසින් දැවැන්ත ගිජුලිහිණියෙක් ඇය හඹා එයි. රාජාලිය ගල් මිනිසා වටා අඩ වටයක් කැරකෙන විටම තමා වෙත ලං වූ ගිජුලිහිණියාට ගල් මිනිසා තම දැවැන්ත අත්ල පෑවේය. ගල් මිනිසා වැනි සුවිශාල ජීවියකු සමග සටනට ඒමට අකැමැති වූ ගිජු ලිහිණියා, තම දඩයම සොරා ගත් ගල් මිනිසාට නොසරුප් වදනින් අමතමින් පසුබා ගියේය. 

"ඇයි පන්නගෙන ආවේ?" ගල් මිනිසා බියෙන් තැතිගෙන සිටි රාජාලියගෙන් ඇසීය. "මම පස්සෙන් ගිහින් නැට්ටට කෙටුවා"

කලාතුරකින් සිනාවෙන ගල් මිනිසාට මඳ සිනාවක් නැගිනි. "හයියෙන්ම කොටල තියෙනවා. නැත්නම් ඔහොම පන්නගෙන එයිද?"

ඒ වනාහින් අමුතුම මිතු දමෙක ඇරඹුම විය. විලක් අසල වූ ඕක් ගස් මණ්ඩියෙක ගල් මිනිසා නැවතී සිටියේය. ඔහු විලත්, ඕක් මන්ඩියේත් සොබා රසය විඳිමින් සිටියේය. රාජාලිය ඔහුගේ අමුත්තකු පමණක් විය. ගල් මිනිසා කරන්නේ කුමක්ද, ඔහු නැවතී සිටින්නේ මන්ද සහ, ඔහු ගමන් යන්නේද කියා දන්නේත් ඔහුම පමණකි. ඔහුගේ පාත්‍ර වර්ගයා ගැන කිසිවෙක් කිසිවක් නොදත්තෝය. මහලු ඕක් ගස පමණක් ඔහු නිරික්සමින් සිටියේය. 

රාජාලිය පැමිනෙන්නේ එක්වරමය. බොහෝවිට කිසිවකු ඇය හඹාගෙන එයි. මුලින්ම පැමිණියන් ගල් මිනිසා දැක ත්‍රස්ත වූවත් ඇතැම්හු කැටමුගුරෙන්, ගල්ගෙඩි වලින් හෝ හී විදිමින් ගල් මිනිසා වෙත විරුද්ධත්වය පෑවෝය. 

රාජාලිය නැවත වරක් පැමිණියේ හීයක් බඳු වේගයෙනි. ඇය කැට කැබලිති පහසුවෙන් මග හරිමින් ගල් මිනිසා වටා අඩ වටයක් ගමන් කොට සැඟවී ගත්තාය. කැට කැබලිති රාශියක් ගල් මිනිසාගේ සිරුරේ වැදී නතර විණි. "කවුද ඒ?" ගල් මිනිසා නැවතත් විමසුවේ උදාසීන ලෙසයි. දඩයම් කරුවන් ඉවත ගිය පසු රාජාලිය ගල් මිනිසාගේ ලේ ගලන පිට දුටුවේ පළමු වතාවටයි. "අයියෝ තුවාල වුණා නේද?" ඇය ඇසීය. "ඊතල වලින් විදින්න කලින් ඔය කරන වැඩ නතර කරන්න වෙයි. මේ සැරේ මොකද?"

"දඩයක්කාරයාගේ තට්ටෙට කෙටුවා". රාජාලිය ඇගේ ඉතා උල් හොටයෙන් ගල් මිනිසාගේ ඇනී ඇති ගල් පතුරු ඉවත් කලාය. එම ගල් පතුරක් වැදුණා නම් තමන් අනිවාර්යයෙන් මිය යන බව ඈ වටහා ගත්තාය. නමුත් ගල් මිනිසා හඬක් වත් නැගුවේ නැත.  

ගල් මිනිසා මෙවර සිනා වූයේ නැත. ඔහුගේ මුහුණ බැරෑරුම් විය. "දැන් තඩි රාජාලියෙක් නේද? ඇයි තවමත් ඔය වගේ තාරාවෙක් කරන වැඩ කරන්නේ?" රාජාලිය හඬ නගා සිනාසී වේගයෙන් අහස් ගැබ වෙත ඉගිලී ගියාය.

දැන් රාජාලිය ශූර දඩයක්කාරියකි. ඇය පසුපසින් දඩයම් කරුවන් හෝ ගිජිලිහිණියන් ලෙහෙසියෙන් හඹා නො එයි. කලෙකට පසුව ගල් මිනිසා දැක ගැනීමේ ආශාවක් ඇයට ඇති විය. පුරුදු පරිදි ඕක් ගස් මණ්ඩිය වෙත පියඹා ආවාය. නමුත් ගල් මිනිසා එහි නැත! මණ්ඩිය වටා නැවත වරක් ඉගිලී ගියද, අහසට නැග හාත් පස පිරික්සා බැලුවද ගල් මිනිසා නැත. දුරක සිට වුවද පෙනෙන ගල් මිනිසා ක්ෂිතිජය තෙක් පෙනෙන මානයේ හෝ නැත. අහස් ගැබේ සිට අල්පෙනෙත්තක් වුව දැකිය හැකි රාජාලියගේ පෙනෙන තෙක් මානයේ ගල් මිනිසා නොසිටියේය.

නැවත ඕක් ගස් මන්ඩිය වෙත ඕ පැමිණියාය. ඇය දුටු මහලු ඕක් ගස "ගල් මිනිහා ගියා නෙව" යයි පැවසීය. "ඇයි එයා ගියේ?" රාජාලිය ඇසුවාය. ඇයට දැනුනේ තද දුකකි. 

"අන්තිම සැරේ ආවට පස්සේ මොකුත් කරදරයක් වුනේ නෑනෙ. ගල් මිනිහා යන්න තීරණේ කලේ ඊට පස්සේ. ගල් මිනිහා මේ ඕක් ගස් මණ්ඩියේ දශකයක් විතර එයාගේ ජීවිතය නතර කරගෙන හිටියා. ඔහුගේ පාත්‍ර වර්ගයා ඇවිත් ඔහුට එන්න කීවා. ඔහුගේ ජීවිතය එතන. ඉතින් ඔහු යන්න ගියා"

නැවත වරක් පාලුවෙන් හා තනිකමෙන් මඩනා ලද රාජාලිය, වේගයෙන් සන්තෝෂ විල දෙසට ඉගිල ගියාය.

පසු වදන: සංතෝෂ විල අසල සිටින ආදරයෙන් පැරදුන රුදුරු ගිජුලිහිණයකු ගැන කව් ගී ඔබ අසා ඇතුවා නිසැකය. ඇත්තෙන්ම එහි සිටියේ රාජාලියක බවත්, කවියා ඇගේ පුද්ගලිකත්වයට ගරු කර මේ වෙනස සිදු කල බවද දත යුතුය. 

නන්නස්පොල

මේ කථාව මවිසින් දකින ලද සිහිනයක් ඇසුරින් ලියැවුණකි. මෙහි චරිත සහ සිද්ධි තනිකරම සයනාරූඪ සිහින දැහැනකදී දකින ලද ඒවා පමණකි. ජීවත්ව සිටිනා යමෙකු සමය මොනයම් හෝ සමාන කමක් ඇතොත්, ඒ අහඹුවක් ලෙසම සලකනු මැනැව. 

"ඔයාලට තේරෙන්නේ නැද්ද? උඩින් ඇවිල්ල බෝම්බ දාලා ඒ ළමයි හමුදාවෙන් මැරුවා කියල? සෙන්චෝලේ කියනෙන ඉස්කෝලයක්. අවි පුහුණු කඳවුරක්ය කියන එක මිලිටරි ප්‍රොපගැන්ඩා එකක් කියල තේරෙන්නේ නැත්ද?"

"ඉතින් ඔයා මොකද්ද කරන්න යන්නේ?"

"මගේ චිත්‍රපටියේ සම්පූර්ණ ආදායම මම ඒ ළමයින්ට දෙනවා. දැන් බලන්න, සිංහල හමුදා ප්‍රචණ්ඩත්වය නිසා ඒ ළමයින්ට දෙමාපියන් අහිමි වෙලා. ඒ අසරණ, අනාථ ළමයි බලා ගන්න එක අපේ මානවීය යුතුකමක් කියල හිතෙන්නේ නැත්ද?"

"මරුනෙ. සුපුල්, අර ජාතික බැංකුවට කොටි ගහපු වෙලාවේ අම්මයි තාත්තයි මැරුණ ළමයි විසි ගාණකුත් ඉන්නව නේද? ඒ අයට ආධාරයක් කරන්නේ නැත්ද?"

"දකුණු සැකැස්මේ ඒ අයට උදවු කරන්න අය ඉන්නවා. උතුරු සැකැස්මේ ඒ වගේ අවස්ථාවක් නෑ. ඒ නිසා තමයි එහෙම"

"ඉතිං සුපුල් දැන් ඔය දකුණුද මොකද්ද සැකැස්මේ, අර අනාථ පවුල් විසි ගාණක ළමයින්ට තියෙන සහනය මොකද්ද?"

"මේ මගෙන් මුකුත් අහගන්නේ නැතුව යනවද? එනව මෙතන සැකැස්ම ගැන අහන්න"

සුපුල් නන්නස්පොල තමන් සමග වැඩ කරන ලිපිකරුට කඩාගෙන පැන්නේය. විවිධ ආදායම් මාර්ග වලින් ධනවතෙකු වූ සුපුල්ට බැංකුවේ රස්සාව කාලය කා දැමීමට පමණක් ඇති එකක් විය. සුපුල් ගේ දෙවන සිනමා නිර්මාණය එළි දැක තිබූ අතර, ඉන් ජනිත වන මුදල සෙන්චෝලේ අනාථ නිවාසයට බැර කිරීම ඔහුගේ අරමුණ වී තිබිණ.

"සුපුල් මහත්තයා, හෙට බණයි, දානෙයි. මහත්තයා එනවද?" කාර්යාලයට පැමිණ නවක පියුම් කොලුවා කපිල සුපුල්ගෙන් ඇසීය.

"මේ කපිල, ආගම කියන්නේ අබිං කියල මාක්ස් කියල තියෙනවනේ. මම ඔය කොහොමත් සිංහල බෞද්ධ හෙජමොණිය, පරපීඩක විදියට සමාජය මතට තල්ලු කරන වැඩ වලට කැමති නෑ. අනික ඔය කහකඩ තට්ටයෝ කියන නින්ද යන මන්තර කාටද අහන් ඉන්න පුළුවන්. ජිජැකියානු අවකාශය ඇතුලේ ඔය පරපීඩක උන්මාදය, සමාජ විපර්යාස වලින් විනිර්මුක්ත වෙලා, අපේ උප විඥ්ඥාණය තුලට ඇතුලු වෙනවා. එතකොට . . . "

"හා මහත්තයා, මම යන්නම්, බොස් කතා කරනවා". තක්බීර් වූ කපිල ලිස්සා යයි.

"හරකා, පස්චාත් නූතනවාදි සුළු ධනේශ්වරයේ කටු ලෙව කන එක විතරයි මූ දන්නේ"

බණට නොසිටියත්, දානයට වැඩම කල සුපුල් යහමින් සප්පයම් වෙමින් සිටියේය. කහබත්, බටු මෝජු, පරිප්පු, අල බැදුම්, ගොටුකොළ මැල්ලුම් සහ පපඩම් ඉතාම රසවත් විය. "මේකට හරක් මස් කරියක් තිබුණ නම් ගින්දර, නැද්ද සමදරා?" සමදරා මුවින් නොබැන සිටියාය.

"කහකඩ තට්ටයෝ පොඩි ළමේකුත් මහණ කරන්, දැක්කද?" සුපුල් නැවත ඇසීය. "මහ එකා පුක පලනව ඇති. ඔය ළමයි මහණ කරන තට්ටයන්ගේ තාර ගාන්ඩ ඕනෑ".

"හම්මේ සුපුල්, කෝමද සහෝ?" දානයට වැඩම කරමින් සිටි තිස්ස දෙහෙරගොඩ සුපුල් දැකීමෙන් අමන්දානන්දයට පත් විනි. තිස්ස අදාල බැංකුවේ නීතිඥවරයා වන අතර, සුපුල් ගේ ගජ මිතුරා මෙන්ම, පුද්ගලික නීතිඥයාද වේ.

"දෙහෙරෙ, බලපං බං කහකඩයෝ බණ දෙසන්න පොඩි එකෙකුත් අරන් ආවනේ. උඹල හරි නම් මේවට නීති ගේන්ඩ ඕන."

"කොහේ නීති ගේන්නද බං, පොඩ්ඩ එහෙ මෙහෙ වෙච්ච ගමන් නානලා අපිව කනවා. ඕවා මේ ආත්මේ වෙන වැඩ නෙවෙයි"

සුපුල්ගේ සිත අතීතයට දිව යයි. වසර හතරකට පෙර මෙබඳුම ප්‍රිය සම්භාෂණයකදී ඔහුට තිස්ස මුණ ගැසුණි. මාස කීපයක් ඇතුළතම මිත්‍රයන් මෙන්ම, සේවාලාභියකු වීමේ වරමද සුපුල්ට හිමි විය. ඒ ජනිතා හපුආරච්චි සිද්ධිය නිසාවෙනි.

"ෂික් බං, කවුද දන්නේ අර ජනිතා ගෑනිගේ ළමයා ඔච්චර අමාරුකාරියක් කියල. ඌ තාම ඇටෙන් පොත්තෙන් ඇවිල්ලත් නෑ, මට සිතාසි එවලා" සුපුල් තිස්ස වෙත පමිණියේ අවනඩුවක් සමගයි.

තිස්ස දෙහෙරගොඩ මේ සිද්ධිය හොඳින්ම මතකය. සුපුල් සතු දැවැන්ත මුද්‍රණාලය සහ ප්‍රකාශන සමාගම වෙත ජනිතා හපුආරච්චි පැමිනෙන්නේ ඇගේ නව කථා පොත් දෙකක් සමගය. ඇගෙන් පිටපත් දෙදහසකට අත්පිට මුදල් ලබා ගත් සුපුල් පිටපත් තුන්දහසක් මුද්‍රණය කර, ජනිතා අතට ලබා දීමටත් පෙර, අමතර පොත් දහස විකුණා ගත්තේය. අවසානයේ පොත් විකුණා ගත නොහුණු ජනිතා, ණය බරින් මිරීකී, රෝගී වී මිය ගියේ වසර හයකට පමණ පෙරය. ඇගේ පුත්‍රයා කටු අත්තක් මෙන් සුපුල් සමග පැටලි, පැටලී එයි.

"මචං සුපුල්, නඩු ගියොත් නම් මේක ලොවෙත් නෑ, ලොවි ගහෙත් නෑ. මේක ෂේප් කරගන්න වෙනවා. කොහොමත් උඹේ ෆිල්ම් වලින් ජජ්ලට ගැහුවට පස්සේ උනුත් ඉන්නේ උඹට අරින්න බලාන. පොඩ්ඩක් හිටපන්, අපි මේක දියවන්නාවෙන් ශේප් කරමු."

දියවන්නාව සුපුල් දැන සිටි අතර, එහි වාසය කර මහා තෙද බලති උත්තමයාණන් කෙනෙක් අතින් විවෘත වූ ජනිතා හපුආරච්චි පිළිරුව විවෘත කිරීමෙන් පසුව, ඇගේ පුත්‍රයා විසින් නඩුව ඉල්ලා අස් කර ගන්නා ලදී. දියවන්නාවේ තෙද බලැති උතුමන් ගෙ උදහසට ලක්වීම යහපත් නොවෙතැයි ඒ තරුණයා සිතන්නට ඇත.

"සුපුල් මහත්තයා . . . අර ළමා දිනය මාස දෙකකින් තියෙනවනේ. ඒකට අපි නාට්‍යයක් පෙන්නන්න යනවා ළමයින්ට. අපට බැක්ග්‍රවුන්ඩ් හදන්න තරම් නම් සල්ලි නෑ. මහත්තයා ගාව පරණ සෙටින් එකක් එහෙම තියෙනවද? අපිට පාට ටිකක් ගාලා අළුත් කරල ගන්න" විජේසිරි රියදුරු තැන, රියදුරුට අමතරව වෙදිකා නළුවෙකුද වෙයි. නාට්‍ය කීපයකම සුළු චරිත ඔහු රඟපා ඇතත්, ඔහු දක්ෂ පසුතල නිර්මාණයටය.

"ගෙදර එනවකෝ විජේසිරි වෙලාවක. ඒ කාලේ කරපු නාට්‍ය වල සෙටින් තාම ඇති. බලල තෝරන් යනව." සුපුල්ගෙන් ධනාත්මක පිළිතුරක් ලබන අතළොස්සෙන් ඔහුත් කෙනෙකි.

පසුදාම විජෙසිරි සුපුල් ගේ නිවස වෙත ගියේය. දැවන්ත තාප්පයකින් වට කල සුවිසල් නිවසේ සීනුව කීපවරක් එබීමෙන් පසුව, අවුරුදු දොළහක පමණ දැරියක් ගේට්ටුවේ කුඩා කවුළුවක් විවෘත කළාය.

"මාත්තියා ගෙදර නේ. පෂ්ෂේ එන්ඩ . . ."

රතු සඳ මඬල

“පලයන් යන්න . . උඹ අදත් ආව ද?”


‍ජ්‍යෝතිෂවේදියාගේ සහකරු කාන්තාවකට ගෝරනාඩු කරනු දැකීමි. මමත් මගේ මිත්‍රයාත් ගෙදරට හොර රහසෙන්ම මෙහි පැමිණියේ මගේ මිතුරාගේ වුවමනාවටය. කාර්යාලයේ වැඩ කරන කෙල්ලක සමග හාද වී සිටින ඔහුගේ පෙම් පුවත නිවෙස් වලට හොරා දැන් දෙවසකට වඩා කාලයක් දිව ගොස් ඇත. 21 වන සියවසට අප පා තැබුවද අප මනස් තුල මුල් බැස ගත් ඇතම් මිත්‍යාවන් බැහැර කිරීමට අප අසමත් වීමු. චතුරගේ මව්පියන්ට සිදු වී තිබුනේත් එයමය. කෙන්ද්‍ර නොගැලපෙන විවාහයකට ඔවුන් කොහොමටවත් අකැමැති බව චතුරට කියා ඇත්තේ මීට වසර කිහිපයකටම කලිනි. මා සමග චතුර මේ සිද්ධිය විස්තර කලේ සතියකට පමණ පෙරය. හොරෙන්ම පොරොන්දම් ගලපා බලා ගැන්මට මම ඔහුට යෝජනා කලේ හරි කේන්දරය නොගැලපෙන්නේ නම් හොර එකක් හෝ හදා ගැන්මට එවිට ඉඩ ප්‍රස්තාව ඇති නිසාය. ජ්‍යෝතිෂවේදියාගේ කාර්යාලය ඉදිරිපිට සිටි පුටු වල ඉඳගෙන සිටි අපේ මනෝ දැහැන බිඳ වූ සිද්ධිය කුමක්දැයි බලා ගැන්මට පුටුව රත්කරමින් සිටි අපට ඇති වුයේ බලවත් ආශාවකි. කාර්යාලයේ සහකරුවාට හෙමින්ම කිට්ටු කල අපි ඔහුව කතාවකට ඇද ගත්තේ මේ ගැන දැන ගැන්මටය.


"අයියේ මොකද මෙතන අවුල?"
"ආ මහත්තයා, ඒ පිස්සියෙක් නෙ. හැමදාම කෙන්දරයක් උස්සගෙන මෙහෙ එනවා. ඔය ගෑනි මේ කිට්ටුව තනියෙන්මයි ඉන්නේ"
අපි එකිනෙකා දෙස බැලුවෙමු. පිස්සන් ගැන අසා ඇතත් මෙබඳු පිස්සියක ගැන අප ඇසූ පළමු වතාව මෙය විය.
"අයියේ ඔය පිස්සී ඉන්නේ කොහෙද?" චතුර අසුවේ මා පුදුමයට පත් කරමිනි. හෙමින්ම රුපියල් පනහක් කාර්යාල සහකරුගේ අතේ තැබීමට ඔහු වග බලා ගත්තේය.
"ඔය ඉස්සරහ හන්දියෙන් වමට හැරෙන ගුරු පාරේ කොණේම ගේ. මහත්තුරු පත්තරෙන්ද?"


අපි එසේ බව ඔහුට හඟවා පය ඉක්මන් කලේ මගේ මිතුරාගේ වාරය ලඟා වූ බැවිණි. පොරොන්දම් 20 න් පහක් පමණක් ගැලපෙන නිසා ජෝඩුව ගැලපෙන්නේ නැතැයි ජ්‍යෝතිර්වේදියා අපට සැළ කර සිටියේය. චතුරට දහදියද දමා ඇත. පඬුරු දී අපි හෙමින්ම කාර්යාලයෙන් පල්ලම් බැස්සේ මුහුණු හොඳටම නරක් කරගෙනය.


"අනුෂ්ක, අපි මොකද කරන්නේ මචන්?" චතුර ඇසීය.
"වෙන කරන්න දෙයක් නැහැ අරහෙම කරමු"
"කවුද අපිට ඔහොම කෙන්දරයක් හදලා දෙන්නේ?"
"අපි අර පොරගෙන් අහලා බලමු" මම කීවේ ජ්‍යෝතීර්වේදියාගේ සහයකයා පෙන්වමිනි. අපගේ කතාව අස සිටි සහයකයා රැල් බුරුල් හැර කතාව පටන් ගත්තේය.
"ඔය කේන්දර වලට බොරු කරන එක මහ පාප කරුමයක් මහත්තයෝ. මම නම් ඕවට කැමති නැහැ"
"අපි නිකම් නෙමෙයිනෙ කියන්නේ" මම වොලට්ටුව හරිමින් රුපියල් 500 කොළයක් එලියට අදිනට උත්සාහ කරමින් පැවසීමි. දෙවියන්ගේ මල්ලී දුටු විගස අයියාට තිබූ භක්තිය මල්ලීට ඇතිවීම නිසාදෝ ඔහු වට පිට බැලීය. ඔහුගේ ඇස් කෑදර කමින් දිලිසෙන්නට විය.
"මම හොඳ තැනක් සෙට් කරල දෙන්නම්. හැබැයි ඉතින් ගාණ ටිකක් සැරයි" මම රුපියල් 500 ඔහු අතට දී, "එහෙනම් අපිට අඩුවට කරලා දෙන්නකෝ" යයි පැවසීමි. තවත් ජ්‍යෝතිර්වේදියකුගේ නමක් හා ලිපිනයක් දුම් ඔහු, පියසේන එවුවැයි කියා කියන ලෙස අපට උපදෙස්ද ලබා දුන්නේය. අප එතනින් පිටවූයේ මේ ක්‍රියාව කොයි අතට පෙරළේදැයි දෙගිඩියාවෙනි. මේ ක්‍රියාව ආරංචි වූ දාට මට චතුර ගේ ගෙදර පස් පාගන්නට වත් බැරි වනු ඇත.


"අනුශ්ක, අපි අර පිස්සි බලල එමුද?" චතුර ඇසුවේ හදිසියේමය. "මට ඒකෙ හරි අමුත්තක් තේරෙනවා" පත්තර රස්සාවට කවදක් කැමැත්තෙන් සිටි චතුර කුහුල දනවන සිද්ධීන් වෙත ඇදී ගියේ යකඩයක් කාන්දමකට ඇදී යන්නාක් මෙනි.


මිනිත්තු 20ක පමණ පාගමනින් පසුව අපට පෙර කී පිස්සියගේ නිවස හමු විය. පිස්සියක් යයි කීවාට ඇය පිළිවෙලට හැඳ පැලද සිටියාය. නිවෙස පිරිසිදුව තිබුණත් එය ඉතා පැරණි ගොඩනැගිල්ලක් විය. මුදුන් පලයේ 1906 ලෙස සළකුණු කර ඇත. පිස්සියකට කතා කළ යුත්තේ කෙසේදැයි අපි දෙදෙනාම දැන සිටියේ නැත. නමුත් වයස 40ක් පමණ වු හෙයින් ඇයට "අක්කා" ලෙස අමත්න්නට තීරණය කර ගතිමු.


"අක්කේ අපට වතුර එකක් දෙන්නකෝ" චතුර පැවසුවේ නිවසේ ගේට්ටුව ලඟට පමිනෙමිණි. අවිශ්වාසය දනවන් බැල්මකින් අප දෙස බලා සිටි ඈ මොහොතින් නිවස තුල නොපෙනී ගියාය. ඇය නැවත පමිණියේ වතුර වීදුරු දෙකක් රැගෙනය. පැන් කිසෙන් සප්පායම් වූ අප මුහුණු බලා ගත්තේ කතාව කෙලෙස ඇරඹිය යුතු දැයි අපි නොදන්නා බැවිණි.
"අක්කට මොකද අර පියසේන කාරයා සැර කලේ?" මම ඇසීමි. "මල්ලිලාත් කේන්දර බලන්නද? කේන්දර ගැලපෙන්නේ නැත්නම් මල්ලී පැනලා හරි යන්න. මම වගේ වෙන්නේ නැතුව" අප ඉදිරිපිට පුපුරා ගියේ කුමක්දැයි අප දුටුවේ නැත. නමුත් ඒ ප්‍රකාශයෙන් අප ගල් ගැසි ගියේ එලෙසය.


"මොකද්ද අක්කේ ඒ කතාව?" චතුර ඇසීය. "මගේ නම පද්මිණී. දැන් වයස 42 යි. මිනිස්සු නම් කියන්නේ මට පිස්සු කියල. නමුත් මමත් මීට අවුරුදු 16 කට කලින් ඔය විදියටම පොරොන්දම් බලන්න ගියා" මදක් කතාව නැවැත්වු ඇය නිවෙස තුලට ගොස් ඇල්බමයක් රැගෙන ආවාය. එහි වූයේ එකම ඡායා රූපයක් පමණි. තරමක් කඩවසම් වයස 30ක් පමණ වූ තරුණයකුගෙ රුව එහි විය.


"මේ ගිහාන්. අවුරුදු 16 කට ඉස්සර. මට ඒ දවස හොඳට මතකයි. එදා පූර්ණ ඡන්ද්‍රග්‍රහණයක් තිබුනා. අපි රතු පාට හඳ යට ඉඳගෙන අපේ අනාගතේ ගැන කතා කළා. හඳ රතුපාට උනේ ඇයි කියල මට තාම තේරෙන්නේ නැහැ. එද තමයි අපේ ගෙදරින් කිවුවේ කෙන්දර ගැලපෙන්නේ නැති හින්දා බන්දින්න දෙන්නේ නැහැ කිඅයල්. මම ගෙදරට හරිම කීකරුව හිටි කෙනෙක්. නමුත් මට ගිහාන් නැතුවම බැරි උනා. නමුත් අපේ ගෙදරින් කැමති උනෙ නැහැ" සිහින් ලෙස ඉකි ගසමින් පද්මිණි හඬන්නට පටන් ගත්තාය. වැයමෙන් කඳුලු පිස ගත් ඇය, "මම මල්ලිලාට තේ එකක් ගේන්නම්" කියා නිවෙසට වැදුණාය.


උණු තේ එකක් බොමින් අප දෙකන් අයා සිටියේ ඇගේ කතාවටය.
"ගිහාන් එක්ක පැනලා යන්න මම කැමති උනේ නැහැ. මට එතකොට රස්සවක් තිබුණා. ගිහාන්ටත් එහෙමයි. පැනලා ගිහින් අපට සතුටින් ඉන්න තිබුණා. ඒත් අම්මලා ගැන හිතලා මම එහෙම කලේ නැහැ. කවුරුහරි කේන්දර කාරයෙක් ලව්වා මේ කේන්දර දෙක ගැලපෙනව කියල කියව ගන්නයි මට වුවමනා කළේ. එද ඉඳන් අවුරුදු 16ක් තිස්සේ මම මුළු රටේම කෙන්දර කාරයෝ ගාවට අපේ කෙන්දර කොපි අරගෙන යනවා ඒවා ගැලපෙනවද බලන්න. හැම තැනින්ම කියන්නේ ගැලපෙන්නේ නැහැ කියල. සමහරු මාව එලව ගනන්වා. ඒත් මම කොහොම හරි මේක කරනවා. එදා හඳේ ගෑවිලා තිබුනේ අපේ පපුවල ඇනිච්ච කටු වලින් ආපු ලේ ද මන්ද කියලත් මට හිතෙනවා.”


"දැන් ගිහාන් කොහෙද ඉන්නෙ?" චතුර ඇසීය. "එයත් බැඳලා නැත්ද?"
"එයා කවදාවත් බඳින එකක් නැහැ. එයා එ දැන් නම රත්ගම විජිතවිමල."
"මහණ වෙලා?" මම ඇසීමි.
"හ්ම්ම්" පද්මිණි අක්කා හිස සැලීය.
“මල්ලිලා හිතන්නෙත් මට පිස්සු කියලද?"
අපි මුහුණට මුහුණ බලා ගතිමු.
"නැහැ, අපි එහෙම හිතන්නේ නැහැ. අක්කේ අපි යනවා. අපට බණ්ඩාරගමටම යන්න තියෙනවනෙ." අපි පද්මිණි අක්කාගෙන් සමු ගත්තෙමු.


"මචන් ඒක මාර කතාවක්" චතුර කතා කලේ අපි පිටකොටුවෙන් බසයට නැගි බොරලැස්ගමුවත් පසු කළ විටය."මට ඒ කතාව බොක්කට වැදුණා"
මට කළ හැකි වූයේ හිස සැලීම පමණි. මගේ හිතත් හිරි වැටී ගොස් තිබිණි.
"අපි කොහොම හරි අළුත් කේන්දරයක් හදමු". චතුර කීවේ බණ්ඩාරගමින් බැසීමෙන් පසුවය. මම ඔහුට සුබ පතා අඟුරුවාතොට බසයට නැගුනේ අන්තිම බසය ගැන වැඩි විශ්වාසයක් තැබිය නොහැකි නිසාය. නැත්නම් මට චතුරගේ ගෙදර ගොස් යන්නට ඉඩ තිබිණි. සවස් යාමයේ ගෙදර ගිය විට එදා පෝය දිනයක් බව සිහි වූයේ ගෙදර කිට්ටුව තිබු පන්සලේ බුද්ධ පූජාවට ඝන්ඨාරය ගසනු ඇසීමෙනි.


"මාමා දන්නවද? අද හඳට මොකක්ද වෙනවලු" කුඩා නිම්මි පැමින මගේ ඇඟේ එල්ලුණාය. "අපි එලියට යමු"
"අන්න බලන්න හඳේ පාට!" නිම්මි පැවසු දෙසට මම නෙත් යොමු කළෙමි.
"දෙයියෝ සාක්කි!" මට කියැවිනි. ලේ පාටින් සඳ මඬල වැසී ඇත. පුර සඳේ ආලෝකය කිසි තැනක නොවීය.
"චතුර!"

චීන ඌරා

“පෝලිම් පනින්නේ නැතුව ඉවසලා ඉන්නවා” ඇමතිතුමා ගේ ආරක්ෂකයා රැකියා බලාපොරොත්තුවෙන් පැමිණි පිරිසට කෑ ගැසීය. ”ගන්නෙ එක්කෙනානෙ”

සාලින්ද සිටියේ පෝලිමේ විසි වැනියාට ය. වේලාව එකොළහ ද පසු වී ඇත. සම්මුබ පරීක්ෂණය පටන් ගන්නා බැව් කියා තිබුණේ අටයි තිහට වුවත් ඇමැතිතුමා ඇතුළු පිරිස පැමිණයේ මොහොතකට කලිනි.

“හරි . . . පළමුවෙනියා ඇතුළට එනව” දොරටුව අසළින් විධානයක් නිකුත් කෙරිණ. පළමුවැනියා ඇතුළු විය.

සංස්කෘතික හා කලා කටයුතු පිළිබඳ ඇමතිතුමා ගේ උපදේශකයකු ගේ තනතුරට පත් කරගැනීමට අයැදුම් පත් කැඳවා තිබූ දැන්වීම සාලින්ද දුටුවේ සතියකට පෙරය. කලා උපාධිධරයකු වූ සාලින්ද සිරිපුර සිට පැමිණයේ රැකියාවක් සඳහා වූ අවසාන බලාපොරොත්තුවත් සමග ය. මෙවර රැකියාවක් නොලැබුණොත් තම මිය ගිය පියා විසින් කරන ලද සිල්ලර කඩය නැවත පටන් ගැනීමට ඔහු අදහස් කරගෙන තිබිණි.

 “මේ මිනිහා විනාශ වෙන්න යනවා” ගෝර්කි කීය. “මිනිහා යන්නේ අන්තිම නරක තැනකට,  ම් . . . බලමු . . . අන්තිම නරක තැනකට”

“අපි මිනිහට අවස්ථාවක් දෙමු” මෙවර කීවේ ශේක්ස්පියර් ය. “මේ වගේ මිනිස්සු තමයි ඉතිහාසය වෙනස් කරන්නෙ”

“අනික් කට්ටිය මොකද කියන්නෙ?” ඔහු නැවත ඇසීය.

“අවස්ථාවක් දෙමු” එක් හඬින් ඔවුහු කියා සිටියහ.

“මේ මිනිහා තෝරාගත් කීප දෙනාගෙන් අයෙක්. ඔහු නරකට යොමු නොකර තියා ගැනීම වැදගත්” ගෝර්කි ලෙස හඳුන්වා ගත් මිනිසා නැවත කීය.

පස්වරු එකට පමණ සාලින්ද ගේ වාරය උදා විණ.

“ඇතුළට එනවා” නැවත විධානය ලැබිණ.

“නම” සුදු ඇඳුමක් ඇඳ සිටි ඇමති තුමා ඇසීය.

“සාලින්ද අරුක්ගොඩ . . . සර්” අවසනට ආ “සර්” කෑල්ල එක් වූයේ රැකියාව ලබා ගැන්මට තිබූ තද වුවමනාව නිසාය. 

“ආ . . . ඉඳ ගන්නව”

“වයස”

“තිස් එකයි සර්” මෙවර අපහසුවකින් තොරව “සර්“ පදය පිට විණ.

“බැඳල ද?”

“නැහැ. රස්සාවක් ලැබුණොත් බඳින්න ඉන්නෙ . . . සර් . . .”

“පුහ් . . හහ් . . හහ් . . හා . . . .” බඩ මහත ඇමතිතුමා හිනා වෙන්නට පටන් ගති. “තමුසෙ ගොනෙක් ඕයි . . . බැඳලා ඉවර වෙලා ජීවිතේ ගැන හිතනවා” සාලින්දට මතක් වූයේ හිනාවිය හැකි ලොකු චීන ඌරෙකි.

“මොනවද සුදුසුකම්” සම්පූර්ණ බටහිර ඇඳුමෙන් සැරසී සිටි වැදගත් පෙනුමැති පුද්ගලයෙක් ප්රකශ්න කළේය.

“සර්, කලා අංශයේ ගෞරව උපාධියක් තියෙනවා. ඉංග්‍රීසි ඩිප්ලෝමාවක් තියෙනවා”

“පුහ් . . හහ් . . හහ් . . හා . . . .” ඇමැතිතුමා නැවත සිනාසිණි. “වෙන රස්සාවකට නං ඔය උපාධිය තුට්ටු දෙකේ එකක්. ඒවුනාට ඉංග්‍රීසි ඩිප්ලෝමාවට සලකන්න වෙනවා”

“වල් බල්ලා . . .” සාලින්ද සිතීය. “තොපි වගේ එවුන් තමයි කලා උපාධිධාරීන් මේ තත්ත්වෙට ගෙනාවෙ”

“ගම කොහෙද, මිස්ට අරුක්ගොඩ” වැදගත් පෙනුමැති පුද්ගලයා නැවත ඇසීය.

“සිරිපුර සර්, පොළොන්නරුවයි, දෙහි අත්තකණ්ඩියයි අතර” 

“පට්ට කැලේ නෙ ඕයි . . . පුහ් . . හහ් . . හහ් . . හා . . . .” චීන ඌරා නැවතත් සිනාසිණි.

“යකෝ මුගෙ ගම ඔක්කම්පිටියෙ ඉඳලත් හැත්ප්ම විසිපහක් දුර. මූ හිතන්නෙ නිකං කුරුඳුවත්තෙන් බැස්සා කියල” සාලින්ද ගේ සිත තුළ අදහස් පුපුරයි.

“මිස්ට අරුක්ගොඩ. සුබ පැතුම්. අපි ඔයාව තෝර ගත්තා. මේ කොළය අරන් ගිහින් ගණකාධිකාරීතුමාව හම්බ වෙන්න”

සාලින්ද ගේ සතුට හිස් මුදුනින් පිට විය. රුපියල් හත් දහසක ඇඳුම් දීමනාවක් ද ලැබී තිබේ. ඇමතිතුමා ළඟ වැඩ කරන විට ජැන්ඩියට ඇඳිය යුතු බව එතුමාගේ ලේකම් විසින් පැහැදිලි කර දෙන ලදී. දැන් ලෙඩින් ඉන්න අම්මාගේ බෙහෙත් වියදමින් කොටසක් දැරිය හැක. ගාමන්ට් එකේ වැඩ කරන නංගී ට දැන් ඇයටම කියා මුදලක් ඉතිරි කරගත හැකි වනු ඇත.

“ජීවිතේ අමාරුකම් ඉදිරිපිට මිනිස්සු තම හෘදය සාක්ෂිය පාවා දෙන්න වුනත් සූදානම් වෙනවා.“ ගෝර්කි කීය. “අපේ මිනිහා වාණිජත්වය ලිස්සන පල්ලමට වැටිලා ඉවරයි. ගොඩ එන එකක් නැහැ වගේ”

“උත්සාහ කරමු, තවමත් ඔහුගේ සිතේ මේ ක්‍රමයට විරුද්ධව විරෝධාකල්පයන් දැල්වෙනව. දවසක් ඒවා පුපුරලා එළියට ඒවි” බුල්ගාකොව් කීය.

“ඔක්කකොමලා බුල්ගාකොව්ලා නෙවෙයි.“ ශෙක්ස්පියර් කීය. “මෙතැනට එන්න නම් අපේ මිනිහට ගොඩක් අමාරු වේවි”

“මම කියන්නේ අපි තව ටිකක් ඉවසමු කියල“

සාලින්ද ගේ වැඩ එතරම් අපහසු නොවිණ. ඇත්තට ම ඔහු එම තනතුරට දක්ෂ වැඩි බව ඇමතිතුමා ද පිළිගත්තේය. විවිධ සංස්කෘතික උළෙල වල කරන්නා වූ කථා සැකසීම සාලින්ද ට භාර වූ ප්‍රධාන ම වැඩ කොටස විය. ඔහුට ඇමතිතුමා හමු වූයේ ඉඳහිට ය. නමුත් සාලින්ද අතින් පිළියෙළ වූ කථා ඉස්තරම් ම තත්ත්වයේ ඒවා විය. සහෝදර ඇමතිතුමන් ලා අන්දමන්ද ව යන සුළු කථා ඔහු විසින් ඉදිරිපත් කරන ලදී. අනෙක් ඇමති වරුන්ගේ නොමද ඊර්ෂ්‍යාවට ද ඔහු ලක් විය.

“ගුණේ, මාර වැඩ කාරයෙක් උඹ අරන් තියෙනවානෙ, කලා කාරයොත් හොල්මන් අර පොත් වලින් ගත්තු සාහිත්‍ය විචාර ගැන කියන කොට.” කෘෂිකර්ම ඇමතිතුමා වරක් මෙසේ කියනු සාලින්ද අසා තිබිණ.

“එහෙම තමයි මේ ගුණයා, හොයන්නෙ හොඳම ඒවා, පුහ් . . හහ් . . හහ් . . හා . . . . ” ඇමතිතුමා එවිට සිනාසුණි.

ජාතික කලා උළෙල ළඟ ළඟ ම එයි. එහි වැඩ කටයුතු සඳහා ඇමතිතුමා මේ දින වල නිතරම ගමනේ ය. 

“අයිසෙ, සාලින්ද, මේ සැරේ කලා උළෙල ට හොඳ කථාවක් ඕන. වෙනදා වගේ කථාව විතරක් නෙවෙයි මේ පාර අංග චලන වගේ දේවලුත් ප්‍රැක්ටිස් කරන්න ඕන. තමුසෙ තද කථිකයනෙ. මේ ටික කරල දෙනවා. මෙන්න උත්සවේ ට එන තද පොරවල් ටික. උන්ට වදින විදියට කතාව එන්න ඕන. තමුසෙ දන්නවනෙ, මං කලාව, සංස්කුරුතිය ගැන අකුරක් වත් දන්නෙ නෑ කියල“

ඇමතිතුමා කථාව පුහුණු වෙයි. සාලින්ද එහි වැරදි හදයි. 

“සර්, ගැඹුරු හඬ දිගටම තියා ගන්න. කෑ ගහන්න ඕන නැහැ.”

“හරි. හරි, ඕයි, මට නිතරම අමතක වෙනව මේක ස්ටේජ් එකක් නොවන බව”

ඇමතිතුමා ගේ දුරකථනය නාද වන්නට පටන් ගත්තේ මෙවිටය.

“ආ, ඩාලිං, ඔව් . . . මම එන්නං . . . මේ දවස් වල බිසී නෙ පැටියො . . . ඔව්, ඔව් . . . මගෙ වයිෆ් වස නපුරු ගෑනි කියල දන්නවනෙ . . . හරි, හරි . . . බායි . . .”

“අරය ද සර්“ ලේකම් ඇසීය.

“නෑ, නෑ, ඒක දැන් නාකියි නෙ. අර . . . අර . . . නිළිය . . . දන්නවනෙ . . . අරක” ඔහු කාන්තා රූපයක් දෑතින් ඇඳ දක්වමින් පැවසීය.

“සර් එයාවත් ඇල්ලුව ද? මාර ගණං දාගෙන නෙ හිටියෙ”

“මල්ලී . . . ඕන බඩ්ඩක් මේ ගුණපාල ඇමතිතුමා ගාව දණින් වැටෙනවා. ඕන එකක් දෙක දෙනකොට බිම” ඇමතිතුමා ජයග්‍රාහී ලීලාවෙන් පැවසීය.

“චික් විතරක් . . . මෙහෙම කුපාඩියෙකුට ද මම වැඩ කරන්නෙ?“ සාලින්ද සිතීය. මෙතැනින් පැන දිවීමේ බලවත් වුවමනාවක් සිත තුළ නැගෙමින් පවතී. එය යට කරගෙන ලෙඩ වුනු අම්මා ගේත්, වැහැරුණු නංගී ගේත් රුව නැගී එයි. “මේක දාලා ගිහින් මොනව කරන්න ද? ජීවිතේම හිඟා කන්න වෙයි. දෙයියනේ කියල ගේ දොර හදාගෙන ලස්සනට ඉන්නෙ මේ රස්සාවේ හම්බවෙන පඩිය හින්දනෙ”

“සර් . . . සර් . . . අපි මූව අල්ල ගත්ත. හෝල් එකේ හොරගල් අහුලනව” කෙසඟ සිරුරැති මිනිසකු ඔසවාගෙන ඇමති ආරක්ෂකයින් දෙදෙනකු පැමිනියහ.

“මූ මොකෙක්ද?” ඇමතිතුමා ඇසීය.

“මාධ්‍යවේදියෙක්ලු සර්”

“මොකෙක්? මාද්දිය . . . ”

“සර්, පත්තර කාරයෙක්, පත්තර කාරයෙක්“

”පත්තර කාරයෙක් . . . ඈ! පත්තර කාරයෙක්!”

“සර් ගෙ රිහසල් වල ෆොටෝ ගනිද්දි අහුවුණා”

“අයිසෙ මැක්ස්” ඇමතිතුමා යමකුට පැවසීය. “මූට දෙනවා නොම්මර හතළිස් හතරෙන්” අඩි හයකටත් වඩා උස මැක්ස් කෙසඟ මිනිසා කුදලාගෙන ගියේය. මොහොතකින් මර ළතෝනියක් ඇසිණි.

“හතළිස් දෙකයි . . .” ඇමතිතුමා කීය.

“මූ මිනී හතළිස් දෙකක් මරලා! අපොයි, මම මේ ඉන්නෙ කොහෙ ද? පණ පිටින් අපායෙ ද?” සාලින්ද තමන්ටම කියා ගත්තේය. පලා යාමේ අවශ්යතාවය දැන් තදින්ම දැනේ.

“කොහොම ද මැක්ස්?“

“සර්, දෙක දෙනකොට බිම”

“හරි, තමුසෙ යනවා . . . සාලින්ද, කොහෙ ද තමුසෙ පාවෙන්නෙ? දන්නව ද? මම ඊළඟට කරන්න යන වැඩේ? නිදහස් කලාකරුවො කියල කාලකණ්නි ටිකක් ඉන්නවනෙ. මම සමහර එවුන්ට පගා දෙනව. සමහර එවුන් ව හොරකම් වලට අහු කරනව. සමහර එවුන් ගාවට ගෑනු යවනව. අවුරුද්දක් යන කොට ලංකාවෙ ඔක්කොම ටීටර් කාරයො මගේ අල්ලෙ”

“අපොයි දෙයියනේ . . . මේක මට තවත් ඉවසාගෙන ඉන්න බැහැ. මූ පුදුම අපරාධකාරයෙක්. මට තවත් බැහැ . . .” සාලින්ද සිතීය.

“වල් බල්ලා . . . උඹේ අපරාධ වලට මම ඉන්නෙ නෑ” සාලින්ද කෑ ගැසීය.

“පුහ් . . හහ් . . හහ් . . හා . . . . මූට අමු කැවිල. මැක්ස් ට කියන්න මූටත් හතළිස් හතරෙන් ම දෙන්න කියල. මේ තමුසෙ මොන පණුවෙක් ද? තොල්ස්තෝයි, ගෝර්කි, කවුද අර තමුසෙගෙ චිත්‍රකාරයා, ඩා වින්චි, ඌ නෙවෙයි අර දොස්තරය . . . ඔව් . . . බුලගාකොව් ආවත් මං උං ඔක්කකොම සල්ලි වලට ගන්නවා. පුහ් . . හහ් . . හහ් . . හා . . . .” චීන ඌරා නැවතත් සිනා වෙන්නට ගති. 

මැක්ස් ඈත සිට එයි. 

”තොල්ස්තෝයි . . . ගෝර්කි . . . ශේක්පියර් . . . උඹලා කොහෙ ද?. කලාව විනාසයි. උඹලා මොනව කරනව ද?” 

හදිසියේම ගිගිරුම් හඬක් සමග ශාලාව අඳුරු විය. මැක්ස් උඩින්ම විසිවී ගියේ වහළයත් කඩා ගෙනය. රත් පැහැ මන්දාලෝකයක් සමග අහස ගිගිරුමකුත් ඇස් නිලංකාර කරන විදුලියකුත් කෙටීය.

”මම තොල්ස්තෝයි . . .” රුසියානු තාලයට හැඳගත් යමෙක් මන්දාලෝකය අතරින් ඇදී ආවේය. 

“මම ගෝර්කි . . . මම ඩාවින්චි . . . ” තට්ටය සහිත ඩාවින්චි වේදිකාව මතය. 

“මම ශේක්ස්පියර්“ තව අයෙක් පැමිණයේය.

වෙද නළාවකුත් සිරිංජි කටුවකුත් ගෙන සුරුට්ටුවකුත් කටේ ගසා ගෙන පස්වැනිව තව අයෙක් පැමිණියේ ය. 

“මිත්‍රයනි, පවුකාරයා අල්ලමු” ඔහු කෑ ගෑයේය. මුලින් පැමිණි හතර දෙනා ඇමතිතුමා ගලග්‍රයෙන් ගෙන බිම හෙළුවෝය.

“බුල්ගාකොව් . . . මේ යකාගේ මොළය දිය වෙන බේත දෙන්න” ගෝර්කි නම් වූ තැනැත්තා කීය.

බුල්ගාකොව් නමැත්තා යම් දුඹුරු පැහැ දියරයක් ඇමතිතුමා එන්නත් කළේය. 

“කලාව කවදත් නොමියෙයි. අත් පිටපත් කවදාවත් නොපිළිස්සෙයි” පස්දෙනාම එකවර කීහ.

නැවත ගිගිරුමකි. නැවත විදිල්ලකි. ශූන්‍යතාවය මැද සාලින්ද හිඳ ගෙන සිටියේය. ඇමතිතුමා, මැක්ස් හෝ ශාලාව පෙනෙන්නට නොවීය.

කල්හාර

"යුෂ්මතා ට මේ සම්බන්ධයෙන් කියන්නට ඇත්තේ කුමක් ද? වැරදිකරු ද, නිවැරදිකරු ද?”

“වැරදිකරු”

“මේ වරද සඳහා මරණ දඬුවම ලබා දිය හැකි බව යුෂ්මතා දන්නවා ද?”

“දන්නවා ස්වාමීනි. නමුත් මා මරන්නට බැහැ”

මොහොතකට උසාවිය ගල් ගැසී ගියේය.

“යුෂ්මතා තම ප්‍රකාශය පැහැදිලි කළ යුතුය”

“ස්වාමීනි මිය යන්නේ මා සිරුර පමණයි. අනෙක් කොටස් දැනටම මිය ගිහින්“

මෙවර වඩාත් දිගු කලෙකට උසාවිය ගල් ගැසී ගියේය. 

කල්හාර නිමලසිංහ යන නම ඇසූවන් බියෙන් තැති ගන්වන නමක් බවට පත් වූයේ පසුගිය වසර දහය තුළය. බිය යන්නා වු වචනය නොහඳුනන, කපටි නුවණැති, එතෙක් මෙතෙක් මෙරට සිටි දරුණුතම මිනී මරුවා කල්හාර ය. ගිනි අවියෙහි හුරුව, බලවත් සිරුර එමෙන් ම වැදගත් මහත්මයකු ගේ පෙනුම ද ඔහු ට තිබිණ. උසාවියේ දී ත්, වෛද්‍ය පරීක්ෂණයේ දී ත් ඔහු හා කථා කරන්නට මට හැකි විය. තියුණු සැතක් වැනි බුද්ධියක් ද, ඔහු සතු බැව් මට තේරුම් ගියේ එවිට ය. මෙතරම් බුද්ධිමත් මිනිසකු දරුණු අපරාධකාරයකු වන්නේ කෙසේ ද? නිමල දිය දහරක් වන් මේ මිනිසා, නියම් ගම් දෙගොඩ තලා යන ගං වතුරක් බවට පත් වූයේ කෙසේ ද? එය මට කිසි දිනෙක දැන ගත හැකි නොවනු ඇත. තමන් ට අනිවාර්යෙන්ම මරණ දඬුවම හිමි වන බව ඔහු දැන සිටියේ නඩු විභාගය පටන් ගන්නටත් පෙර සිට ය. කිසි දු හැඟීමෙන් තොරවම ඔහු එය බලාපොරොත්තුව පසු විය.

උසාවියේ පහන් අඳුරු කෙරිණි. විනිශ්චයකාර තුමා විසින් තීන්දුව ප්රනකාශ කරන ලදී. ඊට දින තුනකට පසුව ඔහු ප්රසිද්ධියේ එල්ලා මරනු ලැබීය. එල්ලුම් ගස දක්වා ගමන ද තවත් ගමනක් මෙන් ම ඔහු ගමන් කළේ ය. ඔහුගේ අවසාන ඉල්ලීම වූයේ ද එල්ලන විට මුහුණ වැසීම නොකරන ලෙසය. නමුත් එයට ඉඩ දෙන නොලදී.

අපරාධ මනෝවිද්‍යාගව පිළිබඳ ව මා සතු ලිපි ගොන්නට එකතු වූ විශේෂිතම ගොනුව මෙය විය. කිසිම ආකාරයකට මානසික ව්‍යාධියක් නොපෙන් වූ කල්හාර ගේ එකම වෙනස වූයේ අද්භූත වූ ශාන්ත ස්වභාවයයි. තව දුරටත් අධ්‍යනය කළ යුතු, එහෙත් නිදර්ශක නොමැතිව අත් හැර දැමූ, ලිපි ගොනුවට කල්හාර නිමලසිංහ ගොනුව ද එක් කෙරිණ.

“ඩොක්ටර්, මම කල්හාර ගැන හොඳට දන්න කෙනෙක්” හදිසියේ ම දිනක් මා කාර්යාලයට පැමිණි කාන්තාවක් මා හා පැවසූවා ය. මම ඈ දෙස බැලීමි. වයස තිස් පහක් පමණ ඇත. වයස විසි ගණන් වලදී ඉතාම රූමත් ව සිටින්න ට ඇත. ඇගේ අතේ වූ විවාහ මුදුව ගලවමින් දමමින් කාලයක් ගතවීම නිසා වෙඳැගිල්ල මත වූ සිහින් කරගැට මා දුටුවෙමි. නියපොතුද කොට වන්නට කපා ඇත. ඇය හෙදියක වන්නට ඇතැයි මට සිතුනි. ඔව් . . . නිදි මැරීම නිසා ඈ මෙලෙස වැහැරී යන්නට ඇත. 

“නර්ස් නෝන කෙනෙක් ද?“ මම අඩමානයට ඇසීමි.

“ඔව්”

“නිමලසිංහ ගැන කීවෙ?“

ඇය බිම බලා ගත්තාය. නෙතග නැඟුණු සිහින් කඳුලක් වැර වෑයමින් සඟවා ගන්නට ඇය අසාර්ථක උත්සාහයක යෙදුණාය.

“කල්හාර මම වැඩ කල රෝහලේ ඉංජිනේරුවරයා. ඔහුට ඖෂධවේදය ගැනත් සහතිකයක් තිබුණා. ඒ දවස් වල මුළු රටේම ඊ.සී.ජී මැෂින් හැදුවෙ කල්හාර. ඕනෑම දෙයක් ගලවලා බලලා නැවත ඒ විදියටම හදන්න එයාට පුළුවන්“

“මේ ගෑනි මගේ වෙලාව කනවා. මම මේවා දැනටමත් දන්නවනෙ” මම සිතීමි.

“මම දොස්තර මහත්තයගෙ වෙලාව නාස්ති නොකර මම දන්න දේ කියන්නම්“ ඇගේ දුඹුරු පැහැ නෙත දල්වා මා දෙස බලමින් ඈ කීය. මැය කල්හාර ගේ පෙම්වතිය වී සිටින්නට ඇත. ඇගේ දෑස දකින ඕනෑම අයකු ඇය වෙත අද්දවා ගන්නා ආකර්ෂණයක් එහි විය. 

“කල්හාර කියන්නෙ හරිම මුරණ්ඩු චරිතයක්. එයා මගේ පස්සෙන් එන්න ගත්තෙ ඔය කාලෙමයි. එතකොට මම මගේ පළමු පත්වීම ලැබිලා මාස හතරක් විතර. කල්හාර මට වඩා අවුරුදු තුනක් විතර වැඩිමල්. මම එයාව ගණන් ගත්තෙ නැහැ. පුරා අවුරුද්දක් සැරින් සැරේ මගෙන් ආදරේ ඉල්ලගෙන කල්හාර ආවා. අන්තිමට මම බොරුවක් ගොතලා කිව්වා මාව බඳින්න කෙනෙක් ඉන්නවා කියල.”

“ඇත්තටම ඒක එහෙම වුණා ද?” මම ඇසීමි.

“නැහැ. මම කිව්වෙ බොරු බව කල්හාර ඒ වෙලාවෙම දැන ගත්තා. දින කීපයකට පස්සෙ කල්හාර මා ළඟට ආවා.”

“මගේ ආදරේ විහිළුවක් කර ගැනීම ගැන බොහොම ස්තුතියි. මට ඔයා නැතිව ඉන්න බැහැ. ඉන්දීවරී අදින් පස්සෙ කල්හාර දකින්න ලැබෙන්නෙ නැහැ.”

“මෙහෙම කියල කල්හාර යන්න ගියා. ආයෙත් පහු වෙනිදා වැඩට ආපු නිසා මම හිතුවෙ කොල්ලන්ගෙ බොරු කතා කියන්නෙ එව්වට කියල“

“ඉතින්“

“දවස් දෙකකට පස්සෙ ඉස්පිරිතාලෙ දි කල්හාරට මොකක් ද කියපු මන්ත්‍රීතුමාගෙ මිනිහෙකු ගෙ මූණට කල්හාර ගැහුවා. මූණෙ ඇට ඔක්කොම කුඩු වෙලා ගිහින් තිබුණා. මීට කලින් කල්හාර කාටවත් බණිනවා පවා මම දැකල නැහැ. හැබැයි කැත විහිළු නම් නිතරම කළා” 

“මන්ත්‍රීතුමාගේ චණ්ඩි තුවක්කු අරගෙන ඉස්පිරිතාලෙට ආවෙ කල්හාර හොයන්න. කල්හාර ඕ.පී.ඩී. එකේ වහලෙ හැංගිලා හිටියා, හරියට මේ දේ වෙන බව දන්නවා වගේ. අන්තිමට ආපු චණ්ඩියාගෙ තුවක්කුව උදුරගෙන අට දෙනෙක් ට වෙඩි තිබ්බා. ඊළඟ හරිය ඩොක්ට දන්නවනෙ”

“ඔව්. ඊට පස්සෙ ආසියාවේ භයානකම සීරියල් කිලර් උනේ කල්හාර”

“කල්හාර කිව්ව දේ හරි. මගෙන් ආදරය ඉල්ලන් ආපු කල්හාර අන්තිමට මම දැක්කෙ එදා. ඊළඟට මම දැක්කෙ වියරු වෙච්ච යකෙක්”

“එතකොට මේ ආදර ප්‍රශ්නයක් හින්ද ද කල්හාරට මෙහෙම වුනේ?”

“ඩොක්ට. ඕනම කෙනෙක් ගෙ ආදරය විහිළුවට ලක් කරන්න එපා. ඒ අයට ඒ ආදරය කොච්චර වටිනව ද කියල අපි දන්නෙ නැහැ. අඩු ගණනෙ එක වරක් වත් එයා ආදරය කරන බව පිළි ගන්න“

හංස ගමනින් ඈ ඉගිලී ගියාය. ඒ ඉංජිනේරු කල්හාර ගේ මළ ආත්මයත් සමගය.